Trong xuất nhập khẩu, vận tải đường biển là phương thức được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhờ khả năng chuyên chở khối lượng lớn, phù hợp với nhiều nhóm hàng và chi phí cạnh tranh hơn so với đường hàng không.

Tuy nhiên, không phải hàng hóa nào cũng được vận chuyển bằng cùng một loại tàu. Hàng đóng container, hàng rời, hàng lỏng, hàng đông lạnh, xe cơ giới hay thiết bị siêu trường siêu trọng đều có cách vận chuyển khác nhau.

Hiểu rõ các loại tàu chở hàng trong vận tải đường biển sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án phù hợp ngay từ đầu, tránh nhầm hình thức vận chuyển, hạn chế phát sinh chi phí và tối ưu kế hoạch giao hàng.

Các loại tàu chở hàng trong vận tải đường biển gồm những loại nào?

Các loại tàu chở hàng trong vận tải đường biển phổ biến gồm: tàu container, tàu hàng rời, tàu hàng tổng hợp, tàu dầu, tàu chở khí hóa lỏng, tàu Ro-Ro, tàu lạnh và tàu chuyên dụng chở hàng siêu trường siêu trọng.

Mỗi loại tàu được thiết kế cho một nhóm hàng hóa riêng. Vì vậy, trước khi đặt lịch tàu, doanh nghiệp cần xác định rõ:

Hàng là hàng đóng kiện, hàng rời, hàng lỏng hay hàng lạnh
Hàng có cần container hay không
Khối lượng và thể tích hàng hóa
Cảng đi và cảng đến
Yêu cầu bảo quản trong quá trình vận chuyển
Thời gian giao hàng mong muốn
Điều kiện giao hàng với đối tác

Nếu chọn đúng loại tàu và hình thức vận chuyển, doanh nghiệp có thể tối ưu chi phí, giảm rủi ro hư hỏng hàng hóa và chủ động hơn trong kế hoạch xuất nhập khẩu.

Vì sao doanh nghiệp cần hiểu các loại tàu chở hàng?

Với những doanh nghiệp mới xuất nhập khẩu, nhiều người thường nghĩ rằng chỉ cần “gửi hàng đi đường biển” là đủ. Thực tế, vận tải đường biển có nhiều hình thức khác nhau và mỗi hình thức sẽ phù hợp với một nhóm hàng riêng.

Ví dụ, hàng may mặc, linh kiện, máy móc đóng kiện thường đi bằng tàu container. Ngũ cốc, than đá, quặng, xi măng thường đi bằng tàu hàng rời. Ô tô, xe tải, xe chuyên dụng thường đi bằng tàu Ro-Ro. Hàng thủy sản, thực phẩm đông lạnh hoặc dược phẩm có thể cần container lạnh hoặc tàu lạnh.

Nếu không hiểu đặc điểm từng loại tàu, doanh nghiệp có thể gặp các vấn đề như:

Chọn sai hình thức vận chuyển
Không tối ưu được chi phí logistics
Không biết nên đi LCL hay FCL
Không chuẩn bị đúng bao bì, đóng gói
Không dự trù được local charge và phụ phí
Chậm lịch giao hàng do chọn tuyến không phù hợp
Hàng bị ảnh hưởng chất lượng trong quá trình vận chuyển

Nếu doanh nghiệp chưa chắc lô hàng nên đi container, hàng rời, hàng lạnh hay hàng dự án, có thể tham khảo dịch vụ vận chuyển đường biển của Mison Trans để được tư vấn tuyến vận chuyển, lịch tàu, phương án LCL/FCL và chi phí phù hợp.

1. Tàu container (Container Ship)

Tàu container là loại tàu phổ biến nhất trong vận tải đường biển hiện nay. Loại tàu này được thiết kế để chở container tiêu chuẩn như container 20 feet, 40 feet, 40 feet HC, container lạnh, container open top, flat rack và một số loại container chuyên dụng khác.

Tàu container thường phù hợp với các loại hàng hóa đã được đóng gói, đóng thùng, đóng pallet hoặc đóng kiện rõ ràng.

Một số nhóm hàng thường vận chuyển bằng tàu container gồm:

Hàng tiêu dùng
Hàng may mặc
Giày dép
Linh kiện điện tử
Máy móc thiết bị
Nội thất
Hàng công nghiệp
Hóa chất đóng thùng
Thực phẩm khô
Hàng thương mại thông thường

Với tàu container, doanh nghiệp có thể lựa chọn đi hàng lẻ LCL hoặc hàng nguyên container FCL.

Hàng lẻ LCL phù hợp khi lô hàng chưa đủ đóng nguyên container. Hàng của nhiều chủ hàng sẽ được gom chung trong một container. Hình thức này phù hợp với doanh nghiệp có lô hàng nhỏ, muốn tiết kiệm chi phí so với thuê nguyên container.

Hàng nguyên container FCL phù hợp khi doanh nghiệp có lượng hàng lớn, đủ đóng container riêng hoặc muốn chủ động hơn về lịch trình, đóng hàng và bảo quản hàng hóa.

Với hàng đóng container, doanh nghiệp nên so sánh giữa hàng lẻ LCL và hàng nguyên container FCL trước khi xuất nhập khẩu. Mison Trans hỗ trợ báo giá vận chuyển đường biển LCL/FCL theo từng tuyến, từng loại container và nhu cầu giao nhận thực tế.

Theo Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), hiện nay, tàu container đang phụ trách vận chuyển hơn 80% lượng hàng hóa thương mại trên toàn cầu.

2. Tàu chở hàng bách hóa (General Cargo Vessels)

Tàu hàng bách hóa/tổng hợp là loại tàu có thể chở nhiều loại hàng hóa khác nhau, đặc biệt là hàng không phù hợp để đóng container hoặc hàng cần cách xếp dỡ riêng.

Loại tàu này thường dùng cho:

Máy móc thiết bị
Hàng đóng kiện lớn
Sắt thép
Gỗ
Hàng công trình
Thiết bị công nghiệp
Hàng đóng bao
Hàng có kích thước không đồng đều

Tàu hàng tổng hợp có tính linh hoạt cao hơn so với một số loại tàu chuyên dụng. Tuy nhiên, việc xếp dỡ hàng cần được tính toán kỹ để đảm bảo an toàn. Với hàng máy móc hoặc thiết bị có giá trị cao, doanh nghiệp cần chú ý đến phương án chằng buộc, nâng hạ, bảo hiểm và trách nhiệm của các bên trong quá trình vận chuyển.

3. Tàu chở hàng đông lạnh (Reefer Ship)

Tàu hàng lạnh, hay còn gọi là tàu chở hàng đông lạnh, thường được trang bị một hệ thống làm lạnh đặc biệt để vận chuyển các loại hàng hóa dễ bị hỏng và cần phải được bảo quản ở nhiệt độ đông lạnh như thịt, thủy hải sản và các sản phẩm đóng gói lạnh khác.

Dù cấu trúc của tàu này giống như tàu chở hàng bách hóa thông thường, tốc độ vận chuyển của chúng thường khá nhanh.

Quá trình làm lạnh hầm hàng trên tàu được thực hiện bằng cách sử dụng không khí lạnh có nhiệt độ phù hợp với từng loại hàng hóa được vận chuyển. Nắp hầm chứa hàng thường được thiết kế nhỏ gọn, trong khi hầm hàng được cách nhiệt bằng các vật liệu như nhôm hay hợp kim để duy trì nhiệt độ ổn định.

Để bảo quản chất lượng và độ tươi ngon của hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển biển, hệ thống làm lạnh trên tàu hàng lạnh có thể điều chỉnh nhiệt độ linh hoạt. Việc kiểm soát nhiệt độ chính xác giúp giảm thiểu những rủi ro như sự rò rỉ nhiệt, biến đổi nhiệt độ đột ngột và đảm bảo an toàn và chất lượng cho sản phẩm vận chuyển.

4. Tàu chở hàng rời (Bulk Carrier)

Tàu hàng rời là loại tàu chuyên chở các loại hàng không đóng trong container mà được đổ trực tiếp vào hầm tàu. Đây thường là các mặt hàng có khối lượng lớn, đồng nhất và không yêu cầu đóng gói riêng từng kiện.

Các loại hàng thường đi tàu hàng rời gồm:

Than đá
Quặng sắt
Ngũ cốc
Xi măng
Phân bón
Cát
Đá
Thức ăn chăn nuôi
Nguyên liệu công nghiệp dạng rời

Tàu hàng rời có hầm chứa lớn, phù hợp với các lô hàng số lượng rất lớn. Loại tàu này thường được sử dụng trong các ngành sản xuất, xây dựng, năng lượng, nông nghiệp và công nghiệp nặng.

Ưu điểm của tàu hàng rời là có thể vận chuyển khối lượng lớn với chi phí tính trên mỗi đơn vị hàng tương đối tối ưu. Tuy nhiên, hàng hóa cần có điều kiện xếp dỡ phù hợp tại cảng đi và cảng đến. Doanh nghiệp cũng cần kiểm tra kỹ yêu cầu về độ ẩm, bảo quản, hao hụt và quy định chuyên ngành nếu có.

Xem thêm: Điểm danh các loại container phổ biến được sử dụng hiện nay

5. Tàu Roll-on/Roll-off (RORO)

Tàu Roll-on/Roll-off (RORO) là loại tàu vận tải hàng có khả năng chở các phương tiện tự di chuyển như ô tô, rơ móc, toa xe lửa và các loại phương tiện tương tự. Tàu RORO thường được trang bị cầu dẫn (Ramp) ở đuôi và hai bên mạn tàu để thuận tiện cho việc lên xuống hàng hóa tự hành.

Dưới đây là một số loại tàu RORO phổ biến:

Tàu PCC (Pure Car Carriers): Được thiết kế đặc biệt để chuyên chở ô tô.
Tàu PCTC (Pure Car/Truck Carriers): Tàu chở cả ô tô và rơ móc.
Tàu RoPax: Kết hợp giữa vận chuyển hành khách và ô tô.
Tàu ConRO: Tàu kết hợp giữa tính năng của tàu RORO và tàu Container, với boong dưới chở xe hơi và boong trên chở container.
Tàu Rolo: Loại tàu kết hợp giữa việc chở ô tô thông qua cầu dẫn và bốc xếp hàng hóa khác bằng cẩu.

6. Tàu chuyên chở chất lỏng (Tanker)

Là loại tàu được thiết kế đặc biệt để vận chuyển hàng hóa dạng lỏng. Các loại tàu chuyên chở chất lỏng bao gồm:

Tàu chở dầu thô (Crude Oil Tankers),
Tàu chở hóa chất (Chemical Tankers),
Tàu chở khí đốt hoá lỏng (LPG – Liquefied Petroleum Gas Carriers),
Tàu chở khí tự nhiên hoá lỏng (LNG – Liquefied Natural Gas Carriers),
Ngoài ra còn có tàu chở rượu và nước.

Tàu chở chất lỏng được thiết kế với thân tàu cứng chắc và được chia thành nhiều khoang riêng biệt để chứa các loại chất lỏng khác nhau.

Trong quá trình vận chuyển, việc bơm và hút hàng hóa thường được thực hiện thông qua hệ thống máy bơm và đường ống được lắp đặt trên mặt boong tàu và bên trong khoang chứa.

Hệ thống này cho phép tàu vận chuyển hàng hóa chất lỏng một cách an toàn và hiệu quả trong suốt hành trình.

7. Tàu chuyên chở gỗ (Logger)

Là loại tàu chuyên dùng để vận chuyển mặt hàng gỗ nguyên cây hoặc gỗ xe. Đặc điểm của tàu chở gỗ là mạn tàu cao và cứng, với kết cấu đặc biệt được thiết kế để giữ cho các khối gỗ không bị di chuyển hoặc chuyển động trong quá trình vận chuyển.

8. Tàu chở sà lan (Lighter Aboard Ship)

Tàu chở sà lan là một dạng tàu chở hàng đặc biệt với hệ thống vận tải bao gồm một tàu mẹ sở hữu trọng tải lớn và các sà lan chở hàng có trọng tải từ 500 đến 1000 tấn.

Các sà lan này được sắp xếp với hàng hoặc container và được kéo từ cảng sông ra cảng biển để xếp lên tàu mẹ. Quy trình xếp các sà lan lên tàu có thể được thực hiện thông qua cần cẩu, hệ thống nâng thủy lực hoặc phương pháp nổi.

Tàu mẹ đảm nhận việc vận chuyển các sà lan này đến cảng đích, sau đó các sà lan có thể được dỡ xuống hoặc di chuyển đến các cảng sâu trong nội địa để tiến hành dỡ hàng, hoặc được dỡ ngay tại cảng biển thông qua các tàu kéo hoặc tàu đẩy.

Tàu chở sà lan mang lại sự thuận lợi và hiệu quả cho các quốc gia có mạng lưới vận tải đường sông phát triển.

Những thông tin cần chuẩn bị khi hỏi báo giá vận chuyển đường biển

Để nhận báo giá vận chuyển đường biển chính xác hơn, doanh nghiệp nên chuẩn bị trước các thông tin sau:

Tên hàng hóa
Hàng mới hay hàng đã qua sử dụng
Số lượng hàng
Trọng lượng
Thể tích CBM
Kích thước kiện hàng
Cảng đi
Cảng đến
Điều kiện giao hàng
Hình thức mong muốn: LCL hay FCL
Loại container nếu đã xác định
Thời gian dự kiến xuất hàng
Yêu cầu đặc biệt nếu có

Càng cung cấp thông tin rõ, báo giá càng sát thực tế. Ngược lại, nếu thiếu thông tin về kích thước, trọng lượng, cảng đi/cảng đến hoặc điều kiện giao hàng, báo giá có thể chỉ mang tính tham khảo và dễ phát sinh chi phí khi triển khai thực tế.

Nếu cần tư vấn phương án vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, doanh nghiệp có thể gửi thông tin lô hàng để Mison Trans hỗ trợ chọn hình thức phù hợp, tối ưu chi phí và hạn chế phát sinh trong quá trình vận chuyển.

Câu hỏi thường gặp về các loại tàu chở hàng đường biển

Có những loại tàu chở hàng đường biển nào phổ biến?

Các loại tàu chở hàng đường biển phổ biến gồm tàu container, tàu hàng rời, tàu hàng tổng hợp, tàu dầu, tàu chở khí hóa lỏng, tàu Ro-Ro, tàu lạnh và tàu chuyên dụng chở hàng siêu trường siêu trọng.

Hàng thông thường nên đi loại tàu nào?

Phần lớn hàng thương mại thông thường như hàng tiêu dùng, hàng may mặc, linh kiện, máy móc đóng kiện, nội thất hoặc hàng công nghiệp thường đi bằng tàu container. Doanh nghiệp có thể chọn LCL nếu hàng ít hoặc FCL nếu hàng đủ đóng nguyên container.

Khi nào nên đi hàng lẻ LCL?

Doanh nghiệp nên đi hàng lẻ LCL khi lượng hàng chưa đủ đóng nguyên container, muốn tiết kiệm chi phí và không cần thuê riêng container. Tuy nhiên, hàng LCL thường cần thời gian gom hàng và tách hàng, nên cần tính thêm thời gian xử lý tại kho CFS.

Khi nào nên đi nguyên container FCL?

Doanh nghiệp nên đi FCL khi lượng hàng đủ lớn, cần container riêng, muốn chủ động hơn về đóng hàng, niêm phong seal và giảm rủi ro trộn chung hàng với các chủ hàng khác.

Hàng đông lạnh đi tàu gì?

Hàng đông lạnh có thể đi bằng container lạnh trên tàu container hoặc tàu lạnh chuyên dụng, tùy loại hàng, sản lượng và tuyến vận chuyển. Doanh nghiệp cần xác định rõ nhiệt độ bảo quản, thời gian vận chuyển và yêu cầu kiểm soát nhiệt trong suốt hành trình.

Ô tô nhập khẩu thường đi loại tàu nào?

Ô tô và nhiều loại phương tiện có bánh thường được vận chuyển bằng tàu Ro-Ro. Trong một số trường hợp, xe cũng có thể được vận chuyển bằng container nếu phù hợp về kích thước và yêu cầu đóng hàng.

Muốn biết lô hàng phù hợp LCL hay FCL thì làm sao?

Doanh nghiệp cần dựa vào số kiện, trọng lượng, thể tích CBM, tuyến vận chuyển, thời gian giao hàng và ngân sách. Nếu chưa chắc nên đi LCL hay FCL, có thể gửi thông tin lô hàng cho Mison Trans để được tư vấn phương án phù hợp.

Kết luận

Mỗi loại tàu chở hàng trong vận tải đường biển được thiết kế cho một nhóm hàng hóa riêng. Tàu container phù hợp với hàng thương mại đóng kiện, tàu hàng rời phù hợp với nguyên liệu số lượng lớn, tàu Ro-Ro phù hợp với xe và thiết bị có bánh, còn tàu lạnh hoặc container lạnh phù hợp với hàng cần kiểm soát nhiệt độ.

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc hiểu đúng các loại tàu không chỉ giúp chọn phương án vận chuyển phù hợp mà còn giúp tối ưu chi phí, chuẩn bị chứng từ tốt hơn và hạn chế rủi ro trong quá trình giao nhận.

Nếu doanh nghiệp chưa biết lô hàng của mình nên đi LCL, FCL, container lạnh, hàng rời hay phương án chuyên dụng, Mison Trans có thể hỗ trợ tư vấn và báo giá vận chuyển đường biển theo nhu cầu thực tế.

___________________

MISON TRANS – DỊCH VỤ HẢI QUAN – VẬN CHUYỂN QUỐC TẾ

Head Office: 200 QL13 (Cũ), Khu phố 4, Phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
Văn phòng HCM: 13 Đường số 7, KDC Cityland Center Hills, Phường Hạnh Thông, TP. Hồ Chí Minh
Chi nhánh Hà Nội: Tầng 9 Tòa Minori, Số 67A Phố Trương Định, Phường Tương Mai, TP. Hà Nội
Hotline: 1900 63 63 48
Email: cs1@misontrans.com

Blog kiến thức

Các loại tàu chở hàng trong vận tải đường biển doanh nghiệp cần biết